Max Weber

جامعه شناسی تعامل گرایی

جامعه شناسی تعامل گرایی با این پیش فرض آغاز می شود که یک نظام اجتماعی از پیش تعیین شده که رفتار انسان های عضو را شکل داده و تعیین نماید وجود ندارد. بلکه نظام اجتماعی مجموعه روابط تو در تو، متقابل و در هم تنیده شده ای است که میان اعضاء جامعه برقرار می شود. اعمال و رفتار هر فرد چه نسبت به دیگری و چه نسبت به دیگران دارای معنا می باشد و این معنا را از درون ذهن صاحب فعل باید بیرون کشید. از رفتار و کنش های فردی انسان ها ممکن است برداشت های متفاوتی صورت گیرد. اما باید دید که صاحب فعل چه معنایی به رفتارش می دهد و چه پیامی از آن می خواهد به دیگری یا دیگران القا نماید.

به علاوه، در جریان برقراری روابط فرد با محیط بیرونش، معنایی که در ذهن صاحب فعل بوده ممکن است تغییر و تحول یابد. حسب این که فرد چه نوع واکنشی در قبال رفتارش از دیگران دریافت کند، ممکن است معنای اولیه ای که از رفتارش داشته تغییر کند. به سخن دیگر، رابطه میان فرد و محیطی که وی در آن قرار گرفته (اطرافیان) رابطه ای دوسویه است. حسب واکنش هایی که فرد از بیرون می گیرد، رفتارش را تغییر می دهد؛ یا درست تر گفته باشیم؛ معنایی که کنش گر به کنشش می دهد، ممکن است در نتیجه واکنش هایی که از محیط می گیرد، تغییر کند.

این که فرد چگونه معنا (ی کنشش) را می سازد یا چگونه معنا را می فهمد یا تعریف می کند، به دو عنصر اساسی ارتباط پیدا می کند: نخست آن که فرد شرایط، یعنی شرایطی که کنش و رفتار وی دارد در آن انجام می گیرد، را چگونه تعریف می کند. عنصر دوم آن است که فرد چه دیدگاهی یا چه تعریفی از خود دارد. از جمله عوامل مهمی که تعریف فرد از خود یا نگاهش نسبت به خود را به وجود می آورد احساسی است که او از محیط بیرون نسبت به خودش می گیرد.

همچون معنای رفتارش، تعریف فرد از شرایطی که در آن قرار دارد، به علاوه تعریفش از خود، در جریان تعاملات وی با محیط پیرامونی اش در طول زمان دچار دگرگونی می شوند.

سرانجام می رسیم به موضوع نقش اجتماعی؛ تعامل گرایان قائل به وجود مقوله ای به نام نقش اجتماعی می باشند. اما معتقدند که نقش اجتماعی، یک ظرف یا قالب خالی از پیش تعیین شده نیست که فرد صرفا آن را پر کند و به اصطلاح نقشش را همچون بازیگری که کارگردان فیلمنامه را به دست وی می دهد، ایفا نماید. بلکه نقش ها مقولاتی کلی و انعطاف پذیرند که افراد ممکن است برداشت ها، انتظارات و تعاریف متفاوتی از آن داشته باشند. همچون معنا، تعریف یا تصور فرد از شرایط یا وضعیت اجتماعی که در آن قرار گرفته، نگاه یا درک فرد از خود، «نقش» ها نیز ممکن است در جریان کنش های اجتماعی پس از دریافت واکنش ها دگرگون شوند. آنچه یک جامعه را می سازد مجموعه ای است از همه این پدیده ها که همگی با هم مرتبط بوده و بر یکدیگر تأثیر می گذارند.

برگرفته از کتاب : جامعه شناسی، نوشته دکتر صادق زیبا کلام

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *